Çekişmeli boşanma davalarında tanık anlatımları, mesajlaşmalar, sosyal medya içerikleri, fotoğraf ve videolar, sağlık kayıtları, kolluk tutanakları, banka hareketleri, HTS kayıtları ve diğer resmî belgeler delil olarak kullanılabilir. Ancak bir delilin mahkemeye sunulabilmesi, onun mutlaka hükme esas alınacağı anlamına gelmez. Delilin hukuka uygun şekilde elde edilmesi, süresinde sunulması ve hangi somut olayı ispatladığının açıklanması gerekir.
Çekişmeli boşanma davalarında yalnızca boşanmak istemek yeterli değildir. Evlilik birliğinin neden ve nasıl temelinden sarsıldığının, ileri sürülen kusurlu davranışların ve talep edilen hukuki sonuçların somut ve hukuka uygun delillerle ortaya konulması gerekir.
Türk Medeni Kanunu’nun 184. maddesi uyarınca hâkim, boşanma davasına dayanak yapılan olayların gerçekleştiğine vicdanen kanaat getirmedikçe bu olayları ispatlanmış kabul edemez. Hâkim, dosyaya sunulan delilleri serbestçe değerlendirir.
Tanık beyanları
Boşanma davalarında en sık başvurulan delillerden biri tanık anlatımlarıdır. Tanıkların yalnızca taraflardan duyduklarını aktarması yerine olayı bizzat görmüş, duymuş veya olay hakkında doğrudan bilgi sahibi olmuş kişiler olması önem taşır.
Aile bireyleri, arkadaşlar, komşular veya iş arkadaşları tanık olarak gösterilebilir. Ancak tanığın taraflarla yakınlığı tek başına anlatımını geçersiz hâle getirmez. Tanığın kim olduğu kadar hangi olaya ilişkin ne bildiği ve bilgisinin doğrudan gözleme dayanıp dayanmadığı da değerlendirilir.
WhatsApp mesajları ve diğer dijital deliller
WhatsApp ve SMS mesajları, e-postalar, sosyal medya paylaşımları, fotoğraflar ve video kayıtları somut olayın özelliklerine göre delil olarak değerlendirilebilir.
Dijital deliller bakımından yalnızca ekran görüntüsü sunulması her zaman yeterli olmayabilir. Yazışmanın tarafları, tarihi, konuşmanın bütünü, içeriğin değiştirilip değiştirilmediği ve mesajın hangi yöntemle elde edildiği önem taşır. Mesajların gerçekliği veya zamanı konusunda uyuşmazlık bulunması hâlinde bilirkişi incelemesine başvurulabilir.
Ancak kritik nokta, delilin nasıl elde edildiğidir. Eşin telefon şifresinin kırılması, hesabına izinsiz girilmesi veya açık kalan WhatsApp Web oturumunun gizlice takip edilmesi yoluyla elde edilen yazışmalar hukuka aykırı delil olarak değerlendirilebilir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 189/2. maddesi gereğince hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 14.03.2024 tarihli, E.2023/5012 ve K.2024/1780 sayılı kararında da WhatsApp Web oturumu üzerinden hukuka aykırı şekilde elde edilen görüşme kayıtlarının kusur belirlemesinde kullanılamayacağı kabul edilmiştir.
Ses kayıtları delil olarak kullanılabilir mi?
Gizlice alınan ses kayıtlarının hukuki niteliği, kaydın elde edildiği koşullara göre değerlendirilir. Kişinin sistemli biçimde ses kaydı alması ile önceden hazırlık yapma imkânının bulunmadığı ani bir olay sırasında hakkını korumak amacıyla kayıt alması aynı şekilde değerlendirilmeyebilir.
Bu nedenle gizli ses kayıtlarının her durumda geçerli veya her durumda geçersiz olduğu söylenemez. Ayrıca izinsiz kayıt alınması özel hayatın gizliliği ve ceza hukuku bakımından da sonuç doğurabilir.
Resmî belgeler ve kurum kayıtları
Darp raporları, hastane kayıtları, kolluk tutanakları, ceza soruşturması veya kovuşturmasına ilişkin belgeler ve başka mahkemelerde bulunan dosyalar, iddia edilen olayların ispatında kullanılabilir.
6284 sayılı Kanun kapsamında verilen uzaklaştırma veya koruyucu ve önleyici tedbir kararları da mahkemeye sunulabilir. Ancak bir tedbir kararının varlığı, her durumda o karara konu iddiaların kesin olarak ispatlandığı anlamına gelmez. Mahkeme, söz konusu kararı dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirir.
Banka kayıtları, tapu ve araç kayıtları da özellikle tarafların ekonomik durumlarının, nafaka ve tazminat taleplerinin veya ileri sürülen ekonomik şiddet iddialarının değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
HTS kayıtları neyi gösterir?
Telefon görüşmelerine ilişkin HTS kayıtları görüşmenin veya mesajın içeriğini göstermez. Bununla birlikte hangi numaralar arasında, hangi tarihlerde ve ne sıklıkta iletişim kurulduğuna ilişkin trafik bilgileri içerebilir.
HTS kayıtları genellikle tek başına ileri sürülen olayın gerçekleştiğini kanıtlamaz. Somut olayın özelliklerine göre tanık anlatımları, mesajlar veya diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Bu kayıtların ilgili kurumlardan getirtilmesi mahkemeden talep edilebilir.
Deliller ne zaman sunulmalıdır?
Delillerin yalnızca hukuka uygun olması değil, kanunda belirtilen süre ve usule uygun şekilde sunulması da gerekir. Tarafların hangi delile dayandıklarını ve her delilin hangi vakıayı ispatlamak amacıyla gösterildiğini açıkça belirtmeleri önemlidir.
Yargılama sırasında sonradan delil sunulabilmesi sınırsız değildir. Bu nedenle olayların ve bunlarla bağlantılı delillerin dava hazırlığı aşamasında belirlenmesi gerekir.
Delilin çokluğu değil, ispat gücü önemlidir
Çekişmeli boşanma davasında çok sayıda delil sunulması, davanın mutlaka ispatlandığı anlamına gelmez. Önemli olan, her delilin hangi somut vakıayı ispatladığının açıkça ortaya konulmasıdır.
Bu nedenle dava hazırlığında olayların kronolojik biçimde sıralanması, her olayın karşısına ilgili delilin yerleştirilmesi ve hukuka aykırı yöntemlerle delil elde edilmemesi gerekir.
Sonuç olarak çekişmeli boşanma davalarında tanık anlatımları, yazışmalar, fotoğraf ve videolar, sağlık ve kolluk kayıtları, banka hareketleri, HTS kayıtları ve diğer kurum kayıtları kullanılabilir. Ancak delilin içeriği kadar hukuka uygun elde edilmesi, süresinde sunulması ve hangi olayı ispatladığının açıkça gösterilmesi de önemlidir.
Boşanma davasında doğru delil stratejisi yalnızca delil toplamak değil, iddia edilen her olay ile o olayı ispatlayabilecek delil arasında hukuken geçerli bir bağlantı kurmaktır.
Bu yazı, Türk Medeni Kanunu m. 184, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 189/2 ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 14.03.2024 tarihli, E.2023/5012, K.2024/1780 sayılı kararı esas alınarak hazırlanmıştır. Çekişmeli boşanma süreciniz hakkında detaylı bilgi için boşanma davaları sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Yazar: Av. İlay Ölmez, Elazığ