Anlaşmalı boşanma protokolünde; eşlerin boşanma iradeleri, boşanmanın mali sonuçları ve varsa ortak çocukların durumu açık, uygulanabilir ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde düzenlenmelidir.
Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesine göre anlaşmalı boşanma yoluna başvurulabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması veya eşlerden birinin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi mümkündür.
Bununla birlikte tarafların yalnızca “boşanma konusunda anlaştıklarını” belirtmeleri yeterli değildir. Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek boşanma iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmeli; boşanmanın mali sonuçları ile varsa çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
Anlaşmalı boşanma protokolünde bulunması gereken konular
Her protokol somut olayın özelliklerine göre hazırlanmalıdır. Genel olarak aşağıdaki konuların açıkça düzenlenmesi gerekir:
• Tarafların karşılıklı olarak boşanmayı kabul ettiklerine ilişkin iradeleri,
• Varsa ortak çocuğun velayetinin hangi eşe bırakılacağı,
• Velayet kendisine bırakılmayan eş ile çocuk arasında kurulacak kişisel ilişki,
• Çocuk için ödenecek iştirak nafakasının miktarı ve ödeme şekli,
• Talep ediliyorsa yoksulluk nafakasının miktarı ve ödeme şartları,
• Maddi veya manevi tazminat talebinin bulunup bulunmadığı,
• Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin hangi tarafça karşılanacağı,
• Tarafların boşanmanın mali sonuçları bakımından başka bir taleplerinin bulunup bulunmadığı.
Çocukla kişisel ilişki nasıl düzenlenmelidir?
Çocukla kişisel ilişkiye ilişkin hükümlerin yalnızca “baba veya anne çocuğu görebilir” şeklinde genel ifadelerle yazılması ileride sorunlara neden olabilir.
Protokolde mümkün olduğunca;
• Görüşmenin başlayacağı ve sona ereceği gün ve saatler,
• Hafta sonları,
• Resmî ve dinî bayramlar,
• Yarıyıl ve yaz tatilleri,
• Çocuğun nereden alınıp nereye bırakılacağı
açıkça belirtilmelidir.
Hâkim, çocukla ilgili düzenlemeleri değerlendirirken tarafların anlaşmasından önce çocuğun üstün yararını gözetir.
Mal paylaşımı ve ziynet eşyaları protokolde yer almalı mı?
Mal rejiminin tasfiyesi, ziynet eşyaları, ev eşyaları ve taraflar arasındaki diğer alacaklar boşanmanın fer’î sonuçlarından farklı hukuki nitelikler taşıyabilir. Bu nedenle söz konusu konuların her anlaşmalı boşanma protokolünde mutlaka düzenlenmesi zorunlu değildir.
Ancak tarafların bu konularda anlaşmaya varmaları hâlinde hangi malın veya eşyanın kime bırakıldığı, herhangi bir ödeme yapılıp yapılmayacağı ve tarafların birbirlerinden başka bir talebinin bulunup bulunmadığı açıkça yazılmalıdır.
Özellikle “tarafların birbirlerinden hiçbir hak ve alacağı kalmamıştır” gibi genel ve kapsamı belirsiz ifadeler, ileride mal rejimi veya ziynet alacağı konusunda uyuşmazlık doğurabilir. Bu nedenle feragat ve ibra niteliğindeki hükümlerin hangi talepleri kapsadığı açıkça belirtilmelidir.
Hâkim anlaşmalı boşanma protokolünü değiştirebilir mi?
Hâkim, tarafların hazırladığı protokolü doğrudan kabul etmek zorunda değildir. Boşanmanın mali sonuçları veya çocukların menfaati bakımından gerekli görürse protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir.
Anlaşmalı boşanmaya karar verilebilmesi için hâkimin önerdiği değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi gerekir. Tarafların anlaşmayı kabul etmemesi veya duruşmada protokoldeki iradelerinden vazgeçmesi hâlinde anlaşmalı boşanma kararı verilemeyebilir.
Eksik hazırlanan protokol ne gibi sorunlara yol açabilir?
Protokolde nafakanın ödeme tarihi, kişisel ilişkinin gün ve saatleri, eşyanın teslim şekli veya mali taleplerin kapsamı belirsiz bırakılırsa boşanma sonrasında yeni uyuşmazlıklar ortaya çıkabilir.
Bu nedenle anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken yalnızca boşanma iradesi değil, boşanmanın mali sonuçları ve varsa ortak çocukların durumu somut olaya uygun şekilde değerlendirilmelidir.
Her ailenin ekonomik durumu, çocukların ihtiyaçları ve tarafların talepleri farklı olduğundan, standart protokol örneklerinin herhangi bir inceleme yapılmadan kullanılması hak kaybına neden olabilir.
Türk Medeni Kanunu m. 166/3 (Anlaşmalı boşanma)
Anlaşmalı boşanma süreci ve protokol hazırlığı hakkında daha fazla bilgi almak için Boşanma Davaları sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Yazar: Av. İlay Ölmez, Elazığ
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma protokolü hazırlamak zorunlu mudur?
Tarafların boşanmanın mali sonuçları ve varsa çocukların durumu konusunda anlaşmış olmaları gerekir. Bu anlaşmanın yazılı bir protokolle açıkça ortaya konulması, mahkemenin değerlendirme yapabilmesi ve ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından önemlidir.
Bir yıldan kısa süren evlilikte anlaşmalı boşanma mümkün müdür?
Hayır. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesine göre anlaşmalı boşanma yoluna başvurulabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.
Anlaşmalı boşanmada tarafların duruşmaya katılması gerekir mi?
Evet. Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek boşanma iradelerini özgürce açıkladıklarına kanaat getirmesi gerekir.
Mal paylaşımı protokolde düzenlenmek zorunda mıdır?
Her durumda zorunlu değildir. Ancak mal paylaşımı konusunda bir anlaşma yapılacaksa, kapsamı ve sonuçları açıkça yazılmalıdır. Belirsiz ve genel feragat ifadeleri ileride hak kaybına veya yeni davalara neden olabilir.